ORGANISEREN MET HART VOOR VERBINDING

21/02/2016

city-sunny-people-street“Er is geen grotere kracht dan een gemeenschap die ontdekt wat ze echt van belang vindt. Vraag ‘wat is mogelijk’ en niet ‘wat gaat er verkeerd’. Blijf vragen. Merk op waar je om geeft. Ga er vanuit dat veel anderen ook jouw dromen delen. Wees moedig genoeg om een gesprek te starten dat echt ergens over gaat. Praat met mensen die je kent. Praat met mensen die je niet kent. Praat met mensen met wie je normaal gesproken nooit zou praten. Wees geïntrigeerd door de verschillen die je hoort. Verwacht verassingen. Koester nieuwsgierigheid meer dan zekerheid. Nodig iedereen uit die het belangrijk vindt om te werken aan mogelijkheden. Erken dat iedereen een expert in iets is. Weet dat creatieve oplossingen komen door nieuwe verbindingen te creëren. Onthoudt dat je niet bang bent voor mensen wiens verhaal je kent. Daadwerkelijk naar elkaar luisteren brengt mensen dichter bij elkaar. Vertrouw erop dat betekenisvolle gesprekken je wereld veranderen. Vertrouw op menselijke goedheid. Blijf bij elkaar.”

Mooie woorden van Margaret Wheatley, een Amerikaanse onderzoekster en schrijfster die pleit voor meer menselijkheid. Volgens haar doen op vele plekken in de wereld, in landen, gemeenschappen en in organisaties, mensen er niet meer toe. Onze grote menselijke talenten, van creativiteit, zorgzaamheid tot vrijgevigheid, worden genegeerd en ontkend, zegt zij. Mensen vergeten zo hun eigen capaciteiten, trekken zich in hun reactie terug en handelen vanuit angst, boosheid en zelfbescherming. Leiders handelen vanuit controle en zelfbelang waarmee ze menselijk potentieel vernietigen. Het moet en kan anders. Ik ben het met haar eens.

Hoe kan het anders? In deze blog behandel ik deze vraag die relevant is voor alle plekken waar mensen met elkaar werken, leven en communiceren. Het is geen kort stukje tekst met oneliners, daarvoor heb ik teveel te vertellen, maar ik hoop dat het je belangrijke inzichten geeft.

 

COCREATIE & COLLECTIEVE WIJSHEID IN ORGANISATIES

pexels-photo-13918De huidige wereld verandert snel en is complexer geworden door de globale economie. De dingen die vroeger werkten, werken nu niet meer. Voor organisaties is het belangrijker geworden om je te kunnen inleven in wat je klanten en concurrenten beweegt, zodat je hier op kunt inspelen. Dit lukt niet als je geen oog en oor hebt voor de mensen in je organisatie. Je hebt de inzichten van meerdere mensen nodig om tot nieuwe ideeën en oplossingen te komen, en niet die van één of een klein groepje. Juist de uitwisseling van waarheden en ervaringen zorgen voor meer deskundigheid, creativiteit en duurzame oplossingen.

Dat geldt ook voor de aanpak van maatschappelijke projecten. Bill Clinton zegt: “we leven in het meest van elkaar afhankelijke tijdperk in de geschiedenis.” Hij merkt op dat landen als de VS zich niet kunnen verstoppen voor issues als de Eurocrisis en hoe klimaatverandering niet met één politiek gezichtspunt behandeld kan worden. Hij pleit voor verandering via creatieve netwerken die samenwerken om problemen op te lossen.

Daar is leiderschap voor nodig, leiderschap dat mensen in beweging brengt en motiveert tot samenwerking. En dat is niet alleen voorbehouden aan presidenten of directeuren en managers in organisaties, maar aan iedereen, ook de participatie van de “gewone” burger of werknemer is nodig.

Empathie en verbinding zorgen voor vruchtbare samenwerking. Naast elkaar staan, gezamenlijke doelen hebben, elkaars talenten en ideeën waarderen, inleven en samen iets scheppen zijn belangrijk. Het geheel is meer dan de som der delen. Zonder samenwerking bereik je geen grote dingen en ontstaat er niet zoiets als cocreatie en collectieve intelligentie. En die hebben wij, mensen en organisaties, meer dan ooit, hard nodig om te overleven.

 

EMPATHIE

foto-89Empathie is de sleutel tot verbinding. Je kunnen inleven en invoelen in anderen is een praktische en effectieve vaardigheid om in een team samen te werken, om met klanten om te gaan en om het werk gedaan te krijgen. De basis van empathie ligt in het begrijpen van je eigen gevoelens en behoeften, en die van een ander. Het gaat niet om denken en doen, maar om verbinden, denken en doen.

In deze prestatiemaatschappij wordt empathie je vaak afgeleerd, zeker in het zakelijke leven. Empathie en verbinding zouden niet zakelijk zijn, evenals het uiten van emoties. Het wordt tijd dat we hier anders naar gaan kijken. Mensen doen mee als ze zich gehoord voelen en kunnen meedenken met de noodzakelijke veranderingen.

Voor mij geldt dat als iemand mij echt hoort, ik in staat ben om de wereld weer op een nieuwe manier waar te nemen en tegemoet te treden. Ogenschijnlijk onoplosbare zaken kunnen oplossen als iemand echt luistert. Verwarrende gedachten en gevoelens kunnen helder worden. Voor mij is het heel waardevol. Het geeft me een veilig, geborgen gevoel als iemand echt naar me luistert.

 

SCHAAMTE, KWETSBAARHEID & MOED

Schaamte kweekt angst, daardoor durven we ons niet meer kwetsbaar op te stellen, en dat is funest voor betrokkenheid, innovatie, creativiteit, productiviteit en vertrouwen, zegt onderzoekster Brené Brown. Beschuldigingen, geroddel, voortrekkerij, scheldpartijen en machtsmisbruik zijn allemaal gedragssignalen die aangeven dat een cultuur is doortrokken van

vulnerabilityschaamte. Een nog duidelijker signaal is het gebruik van schaamte als managementtool. Zijn er bijvoorbeeld aanwijzingen dat mensen op leidinggevende posities anderen koeioneren, ondergeschikten bekritiseren in het bijzijn van collega’s, mensen publiekelijk uitbranders geven, of beloningssystemen instellen die mensen doelbewust kleineren, een gevoel van schaamte geven of vernederen?

Als schaamte als managementtool wordt ingezet, moeten we volgens Brené Brown onmiddellijk actie ondernemen. Het is ongezond en besmettelijk. Als werknemers worden belast met schaamte, kun je er vanuit gaan dat ze het doorgeven aan hun klanten, collega’s en gezinnen.

Als schaamte over een bepaalde grens heen gaat, trekken mensen zich uit zelfbescherming terug. Ze zijn niet meer betrokken, wat betekent dat ze niet meer bijdragen en zich niet meer verantwoordelijk voelen. Schaamte is dus schadelijk en zorgt voor ongeluk en verdriet.

Schaamte gaat vaak gepaard met beschuldigen. Iemand beschuldigen is een manier om onaangename, pijnlijke gevoelens af te reageren als we ons kwetsbaar, boos, beledigd, beschaamd of verdrietig voelen. Het is niet constructief. Is het uiten van beschuldigingen in jouw leven en/of werk een terugkerend patroon, dan is het belangrijk om iets te ondernemen tegen schaamte.

Empathie is het tegengif in een schaamtecultuur. Je in iemand anders verplaatsen zorgt ervoor dat je minder geneigd bent om met je vingertje naar de ander te verwijzen. Het creëert minder angst en meer verbinding.

Empathie zorgt ook voor een cultuur waarin we kwetsbaarheid waarderen. Kwetsbaarheid is niets anders dan onzekerheden trotseren, risico’s nemen en je emotioneel blootgeven. Je kwetsbaar opstellen vraagt om moed, moed om jezelf te laten zien, zonder masker waarachter je je kunt verschuilen. Het is spannend en soms beangstigend, omdat je de controle loslaat. Maar het is ook de moeite waard, omdat het de bron is van hoop, medeleven, verbondenheid, creativiteit en vernieuwing.

 

POSITIEVE REIS

rucola-young-argula-sproutusHet zaadje dat groeit en bloeit, daar geef ik graag aandacht aan. Het gaat daarbij om het ontdekken, waarderen en ontwikkelen van sterke kanten en positieve ervaringen. In mijn optiek is een gedetailleerde analyse en begrip van problemen minder belangrijk, want die brengen doorgaans weinig hulp bij het vinden van oplossingen. Ze leiden vaak naar beschuldigingen over wiens schuld het is en creëren schaamtegevoelens. Of ze zorgen ervoor dat we onze energie richten op het verbeteren van zwakke punten in plaats van het versterken van krachten, dat wat goed gaat. De focus verleggen van problemen naar perspectief. Van kritiek, schuld, schaamte en controle naar verantwoordelijkheid en samenwerking. Organiseren met hart voor verbinding. Daarmee veranderen problemen in uitdagingen.

Er zijn vele namen voor deze positieve benadering. Denk aan Positieve Psychologie, Oplossingsgericht Werken in hulpverlenersland of Appreciative Inquiry in het organisatieleven. Het gaat om wat werkt in plaats van om wat verkeerd gaat.

Cocreatie, collectieve wijsheid, positiviteit, empathie, verbinding, samenwerking, kwetsbaarheid en moed zijn de kernwaarden in het proces van veranderen en vernieuwen.

 

PRO ACTION CAFE

foto-92Een methodiek die in deze benadering past en die ik in mijn werk vaak gebruik is PRO ACTION CAFE. Je kunt het gebruiken om oplossingen te vinden voor belangrijke vragen. Dat kunnen persoonlijke vragen zijn, maar ook maatschappelijke en organisatorische vragen. De wijsheid van een groep mensen en dialoog worden gebruikt om creatieve oplossingen te vinden. Klik hier voor een uitgebreide uitleg van deze methode.

Wil je meer weten over mijn aanpak, neem dan persoonlijk contact met me op. Ik geef presentaties, workshops, trainingen en werk graag aan uitdagende communicatie- en veranderprojecten.

Auteur: Angela Pagonidis

Reageer