HET ALTERNATIEF VOOR STRAF EN BELONING: BLOEIEND COMMUNICEREN

27/04/2015

foto-82

Het is interessant om te achterhalen waarom veel mensen straffen en belonen zo belangrijk vinden in de opvoeding van kinderen en in het beschermen van de veiligheid in de samenleving. Het is gebaseerd op een verdienmodel dat zegt dat als je goed doet, je beloning verdient en als je iets slecht doet, straf.  Is er geen effectiever alternatief dan straf en beloning? En waarom is positief opvoeden zoveel positiever als het uitgaat van hetzelfde verdienmodel?

In deze blog lees je mijn visie. Ik ben ook heel nieuwsgierig naar de jouwe.

 

STRAF IN DE OPVOEDING

Onlangs heb ik een interessante gastles gegeven aan mbo-leerlingen sociaal cultureel werk. De meerderheid van deze leerlingen was in hun jeugd door ouders geslagen. Ze noemden het een pedagogische tik. Ik schrok van de loyale uitspraken van de leerlingen.

  • “Ik was een vervelend kind en had het nodig.”
  • “Zonder tik kun je een kind niet corrigeren, want praten helpt niet bij kinderen.”
  • “Zonder straf of tik doe je alles en ken je geen grenzen. Het is de enige manier om grenzen te leren.”
  • “In onze cultuur is het gewoon, dat moet je snappen.”

Een meisje vertelde hoe ze had geleden onder de straf van haar ouders. Ze vertelde dat ze zich schaamde voor de blauwe plekken op haar armen. Hoe zij geslagen werd, had in mijn optiek weinig met corrigeren te maken. Ook riem en slippers werden gebruikt. Ze was fel tegen fysieke straf.

De rest van de jongeren bleef loyaal en zou als zijzelf ouder zijn hetzelfde doen. Er was immers verschil tussen een schriktik en mishandeling. Slechts één jongen ging twijfelen aan de juistheid van deze methodiek. “Mijn ouders hadden het ook anders kunnen doen, bedenk ik me nu. Ze hadden met me kunnen praten.”

 

POSITIEF OPVOEDEN hoebehapje-1203_2

Voor veel mensen is positief opvoeden een goed alternatief voor fysieke straf en de pedagogische tik. Positief opvoeden betekent dat je een kind aandacht geeft als hij iets doet wat je leuk of goed vindt. Door een compliment te geven, vergroot je de kans dat hij het weer zal doen; dat is één van de basisprincipes. Ook heb je duidelijke regels en maak je duidelijk wat je verwacht aan je kind. Goed gedrag conform de regels prijs en beloon je. Negatief gedrag negeer je. Heel veel mensen zullen denken, hier is toch niets mis mee. Toch zitten er heel wat haken en ogen aan.

  • Als je een kind via stelselmatig belonen leert wat goed gedrag is, leer je hem niet waarom het goed gedrag is. De intrinsieke motivatie en innerlijke moraal bij een kind worden niet ontwikkeld. Dit is juist zo belangrijk om werkelijk zelfstandig te worden. Positief opvoeden lijkt een beetje op het africhten van een hond door middel van koekjes dan op werkelijk opvoeden.
  • Belonen wordt vaak verward met liefde en aandacht, en dat maakt afhankelijk. Dan ga je als kind alles doen om beloning en complimenten te krijgen. Wat gaat een kind doen als hij voor goedkeuring afhankelijk is geworden van anderen? Hoe weerstaat hij dan het oordeel van leeftijdsgenoten als hij niet mee wil roken, blowen of drinken maar wel veel waarde hecht aan de goedkeuring van anderen?
  • Het gebruik van een time-out is onderdeel van positief opvoeden. Je isoleert je kind op een bepaalde plek met als doel bepaald gedrag te laten afnemen. Zo leert het kind dat iets niet mag, maar eigenlijk niet waarom iets niet mag. De reden dat het werkt is dat elk kind liefde en aandacht wil. Een time-out zorgt voor angst bij je kind om de ouderlijke liefde te verliezen. Positieve aandacht moet verdiend worden. In mijn optiek moet positieve aandacht juist normaal zijn.
  • Ook leer je een kind met positief opvoeden dat “negatief” of ongewenst gedrag er niet mag zijn. Een kind is nooit “vervelend” om zijn ouders lastig te vallen, maar omdat hij niet anders kan omgaan met bepaalde emoties en behoeftes. Het kan een teken zijn dat er iets aan de hand is. Waarom zou je als ouder niet gewoon vragen wat er aan de hand is?
  • Triple P, een duur en populair opvoedprogramma, leert ouders om positief op te voeden. Het negeeradvies wordt ook ingezet om gewenst gedrag te trainen bij baby’s. Geef vooral positieve aandacht als uw baby niet huilt, zegt Triple P. Er wordt niet gesproken over de achterliggende redenen waarom een baby huilt. Heel gevaarlijk, want responsief ouderschap is enorm belangrijk voor de hersenontwikkeling van een baby.

Positief opvoeden is in essentie niets anders dan een variant van het verdienmodel van straf en beloning. Het is een gevaarlijk methode omdat het niet uitgaat van responsief ouderschap. Negeren van gedrag kan heel schadelijk voor de ontwikkeling zijn, omdat een kind leert dat bepaalde emoties en behoeften er niet mogen zijn.

 

lily-padsHIËRARCHISCHE SAMENLEVING

Positief opvoeden is wat velen inclusief opvoeddeskundigen en overheid in deze samenleving ideaal vinden. Als kind zijn je ouders en leraren de leiders die bepalen wat positief gedrag is. Zij hebben de macht. Later in je leven zijn het de managers, en op landelijk niveau de ministers en minister-president. Van jongs af aan leer je te luisteren naar diegene met de meeste macht en die tevreden te stellen met wenselijk gedrag. Het stimuleert het volgzaam zijn aan een baas.

Waarom zijn we zo gehecht aan een hiërarchische structuur met rangorde, leiders en volgelingen? Waarom staan wij toe dat normen en regels door leiders bepaald worden?

Hoe mooi zou de wereld eruit zien als we dingen zouden doen of laten omdat we er echt zelf in geloven… Als we onze eigen behoeften en die van een ander serieus nemen en respecteren. Als we echt gelijkwaardig aan elkaar zijn en ons ook zo tot elkaar verhouden. Als we niet bang zijn voor straf, maar onszelf en de ander respecteren. En dat betekent niet dat er geen regels of afspraken zijn.

 

foto-69JONG GELEERD, OUD GEDAAN

Regels en afspraken zouden er moeten zijn om ieders belangen en behoeften te steunen. Het uitgangspunt is de beschermende uitoefening van macht en niet de straffende. Straf roept namelijk meestal boosheid, vijandigheid en weerstand op. Dan doe je iets omdat je bang bent voor de gevolgen en niet vanuit een intrinsieke motivatie.

Iets doen vanuit intrinsieke motivatie kun je kinderen al heel vroeg leren, omdat die goed in contact staan met hun behoeften. Volwassenen moeten vaak leren om weer in contact te komen met hun behoeften, omdat ze het in hun jongere jaren afgeleerd hebben. Ze hebben allerlei strategieën geleerd om ongewenste situaties en gevoelens zo min mogelijk te voelen. Dit varieert van wegstoppen, op iemand anders afreageren, wegredeneren, klagen, ontkennen, verdoven tot overdreven willen helpen om de goedkeuring te krijgen van anderen.

Als mensen, dus ook kinderen, hun behoeften kunnen voelen en uiten is er helderheid. Die helderheid zorgt ervoor dat er bij tegenstrijdige belangen ruimte ontstaat voor oplossingen en dialoog. Over behoeften hoef je namelijk niet te onderhandelen, die zijn er gewoon, terwijl je wel geneigd bent om over oplossingen te onderhandelen of strijden.   loesje straf

 

GOED EN KWAAD

Ook ons volwassen rechtssysteem gaat uit van het verdienmodel van straf en beloning. Natuurlijk heeft onze maatschappij een rechtssysteem nodig dat ons beschermt. Toch kun je je afvragen of het werkt om mensen te straffen als ze de regels overtreden.

Bescherming zou het uitgangspunt moeten zijn in plaats van straf. Een gevangenisstraf bevestigt mensen dat ze slecht zijn. De straf heeft in de meeste gevallen geen helende werking, omdat therapie er in de meeste gevallen geen essentieel onderdeel vanuit maakt. Gevangenen zitten opgesloten en moeten zich houden aan de regels van het gevangenissysteem. Zo leren ze niet om te achterhalen waarom ze zich gevaarlijk gedragen hebben en hoe ze op een andere manier de behoefte die de basis vormde voor het schadelijke gedrag, kunnen vervullen. De straf creëert in wezen niets anders dan boosheid, frustratie en weerstand, waardoor de kans op herhaling vergroot wordt.

 

WAT WERKT WEL foto-70

Contact met onszelf en onze behoeften, en respectvol omgaan met die van andere mensen, dat maakt menselijk. Doordat we van jongs af aan leren om te geloven in iets destructiefs als goed en kwaad, straf en beloning, en in hiërarchische machtsstructuren, leren we niet om bewust te denken, voelen en handelen. We doen iets omdat het van ons verwacht wordt.

Door te leren dat we ons menselijk en verantwoordelijk kunnen gedragen door te communiceren over behoeftes, kunnen we veranderen. We richten ons dan op wat we waarnemen, voelen, nodig hebben en willen verzoeken om het leven te verrijken. In essentie hoeven we hiervoor weinig te doen, behalve met aandacht en openheid te luisteren en eerlijk, oordeelvrij te uiten. We hebben dan relaties via het hart en niet via het verdienmodel van straf en beloning.

Kinderen kun je deze geweldloze wijze van leven makkelijk leren. Maar ook gevangenen, mensen die een misdrijf hebben begaan, kun je leren om op een menselijke, respectvolle wijze te leven. Je mag me een dromer vinden, maar dat is wat ik geloof. En ik weet gelukkig dat ik niet de enige ben. Over de hele wereld verdiepen mensen zich in de levenswijze van Geweldloze Communicatie.

 

 

Auteur: Angela Pagonidis

11 reacties

  1. Toon Walravens schreef:

    Beste Angela.

    Kinderen opvoeden en de ouderrol vervullen is de moeilijkste enverantwoordelijkste taak in het leven, goed dat je hier aandacht aan geeft. Ik geloof zelf namelijk ook niet in een straffende manier (slaan/corrigerende tik/ verbaal geweld/ etctera). Dat maakt dat jongeren gaan handelen naar de zaken zoals wij als volwassenen het hen opleggen/opdragen. Daarmee leren ze niet hun eigen conclusies en daarbij behorende verantwoordelijkheden aan situaties of beslissingen/ keuzes te verbinden. We belemmeren onze kinderen dus eigenlijk in hun groei en ontwikkelingsmogelijkheden.

    Ik ben ervan overtuigd dat communicatie, meebewegen met je kind, het kind horen, voelen, zien en dergelijke de ingrediënten zijn voor een goede opvoeding. De loyaliteit van een kind naar de ouder is dermate groot dat deze blindelings dat gaat doen wat de ouder verwacht. Daarmee zal het kind als het zelf ouder word de strategieën/keuzes/beslissingen die de ouders hanteerde overnemen en dat uitgaan dragen of dat het iets van hem/haar zelf is. Als we dus het straffen, belonen en dergelijke hanteren komt er in mijn ogen
    dus niet datgene uit het kind wat van hem/ haar zelf is.

    Ik praat hier even vanuit mijn eigen thuissituatie en mijn opvoeding waar ik als puber en volwassen persoon last van heb gekregen. Het heeft mij behoorlijk parten gespeeld. En mijn verhaal staat niet op zich, veel zaken herken ik nog steeds(ook al is het wel wat extreem). In november 2015 komt er een boek uit over mijn leven en daar staan deze zaken allemaal in beschreven.Ik ben bijna drie jaar gevolgd door een journalist en die heeft mijn autobiografie geschreven, een stuk van het boek is beschouwelijk en onderbouwd met inbreng van acht belangrijke personen uit mijn leven. Hun inbreng staat onaangetast in het boek.

    Maar opvoeding begon al bij wat voor opvoeding de ouders gehad hebben en hun ouders daarvoor. Daar begint mijn autobiografie mee. Je stuk prikkelde mij om dit te schrijven. Bedankt hiervoor!! Groet Toon

    • Angela Pagonidis schreef:

      Dank je wel Toon! Ik ben heel blij met je reactie en hoop dat er nog vele reacties gaan volgen. Ik zal je de tekst mailen zodat je hem ook op je linkedin kunt gebruiken.

      Laat je me weten wanneer je boek uitkomt? Dan kan ik er aandacht aan geven. Ik heb je site bekeken en volgens mij heb jij belangrijke ervaringen te delen.

      Groetjes, Angela

  2. Halla Angela,

    Hier op Aruba werken we met de methode ‘conscious discipline’ van dr. Beckey Bailey. http://www.consciousdiscipline.com
    Hieronder een korte samenvatting in het Engels.

    Conscious Discipline is a comprehensive classroom management program and a social-emotional curriculum. It is based on current brain research, child development information, and developmentally appropriate practices.
    Conscious Discipline has been specifically designed to make changes in the lives of adults first. The adults, in turn, change the lives of children.
    Conscious Discipline is a way or organizing schools and classrooms around the concept of a School Family. Each member of the family—both adult and child—learns the skills needed to successfully manage life tasks such as learning, forming relationships, communicating effectively, being sensitive to others’ needs and getting along with others.
    Conscious Discipline empowers teachers and other adults with the Seven Powers for Self Control.

    The Seven Powers of Self Control

    • Perception – No one can make you mad without your permission
    • Unity – We are all in this together
    • Love – See the best in others
    • Attention – What you focus on, you get more of
    • Acceptance – The moment is as it is
    • Free will – The only person you can make change is yourself
    • Intention – Conflict is an opportunity to teach
    These powers allow teachers to draw from within themselves to become proactive instead of reactive during moments of conflict. Teachers stay in control of themselves and positively influence children.
    Self-control is not pretending to be calm in difficult moments. Self-control is the ability to reach out and empathize with others; to accept and celebrate differences; to communicate feelings directly; resolve conflicts in constructive ways; and to enjoy becoming a contributing member of a community.

    From the beliefs instilled with the Seven Powers for Self Control emerge the Seven Basic Skills of Discipline.

    The Seven Basic Skills of Discipline

    • Composure – Becoming the person you want your children to be
    • Encouragement – Building a school family
    • Assertiveness – Respectfully setting limits
    • Choices – Building self-esteem and will power
    • Positive Intent – Creating teachable moments, turning conflict into cooperation
    • Empathy – Handling the fussing and the fits
    • Consequences – Helping children learn from their mistakes
    These skills change how adults respond to conflict in such a way as to facilitate the development of the frontal lobes in children. Through the Powers and Skills, adults stay in control of themselves and in charge of children.
    As adults begin to change their attitudes and behaviors, so will the children in their care. We can’t teach behaviors and skills that we do not possess ourselves.

    Ten “To Do’s” for Discipline

    1) Tell children what to do.
    Principle: What you focus on, you get more of.
    Application: Instead of saying, “No pushing, you know better than to push your brother, pushing is not nice,” say, “When you want your brother to move say, ‘Move please.’ Tell him now.” Focus on what you want your children to do!

    2) Give children useable information, especially when you are upset.
    Principle: When you are upset you are always focused on what you don’t want.
    Application: Instead of saying, “Why isn’t this homework done? Do you want to fail? How many times do we have to go over this?” you could say, “You can start with your math homework or reading. Which is best for you?”

    3) Help children to be successful instead of attempting to make or get them to behave.
    Principle: The only person you can make change is yourself.
    Application: How often have we attempted to make a smoker quit smoking or growing child eat her peas? There is a better way. Instead of asking yourself, “How am I going to get my child to stay in bed,” ask yourself, “How am I going to help my child be more likely to choose to stay in her bed?” The first question will give you manipulative, coercive answers. The second question will give you creative, cooperative solutions.

    4)Use your children as resources to solve their own problems.
    Principle: Two heads are better than one.
    Application: Instead of you trying to figure out what needs to be done, ask your children for input. You could say, “What would help you finish your homework by 8:00 p.m.?” Help children solve their problems themselves.

    5) Put your children on your “to do list” and spend time enjoying them.
    Principle: The motivation to behave comes from being in relationship with one another.
    Application: When a child says, “I don’t care,” she is really saying, “I don’t feel cared for.” Cooperation comes from connection. If your child chronically refuses to listen or tells you they don’t care, then you must start by rebuilding your relationship and rekindling family rituals.

    6) Encourage your children during wonderful times and tough times. Do not attempt to get children to feel bad in order to behave better.
    Principle: Encouragement empowers.
    Application: Be your children’s cheerleader. Constantly tell them, “You did it,” “Way to go,” “Look at you,” or “Good for you.” When you children are struggling you might say, “I believe in you, you can do this.”

    7) Take back your power. You are in charge.
    Principle: Whoever you believe to be in charge of your feelings, you have placed in charge of you.
    Application: Instead of saying, “Don’t make me have to pull this car over,” say, “I’m going to pull this car over until the seatbelts are fastened and everyone is safe.” Instead of saying, “You drive me nuts,” say, “I’m going to take a few deep breaths and calm myself down. Then I will talk to you.” When children refuse to do what you ask state, “I’m going to show you what I want you to do.” Then help them be successful.

    8) Become the person you want your children to be.
    Principle: We must discipline ourselves first and our children second.
    Application: Instead of screaming, “You better get control of yourself right now,” take a deep breath and calm yourself down. Be a S.T.A.R. (Smile, Take a deep breath, And Relax). Become what you want your child to be. If you want calmness, demonstrate how to be calm.

    9) Do not save your children from the consequences of their actions.
    Principle: Psychological pain is a signal to make changes in your life.
    Application: Help your child handle disappointing choices. Offer empathy instead of lectures after poor choices. Instead of saying, “I told you not to take that picture to school. It’s your own fault it got torn in half. That is what you get for not listening to me,” say, “How disappointing for you. I know how important that picture was to you.” Empathy allows children to take responsibility for their actions, while lecturing allows them to blame you for their distress.

    10) Teach children how to handle their conflicts instead of punishing them for not knowing how.
    Principle: Conflict is an opportunity to teach.
    Application: When one child comes to you tattling on the other, use these moments to teach life skills. When one sibling says, “He pushed me,” you say, “Did you like it?” The child will likely say, “No!” At this point you can say, “Go tell your brother, ‘I don’t like it when you push me.'” Use these intrusive episodes as a way to teach assertiveness skills to your children.

    Become conscious of the intent behind each of your interactions. Your intent is more powerful than any words.

  3. Frits schreef:

    Ik vind deze kijk op de voeding heel bijzonder, idealistisch bijna.
    Ik ken niet veel landen, religies en gezinnen waar deze visie wordt gevolgd.
    Als je naar de sociale stratificatie in het onderwijs kijkt dan vind ik dit hooguit bij alternatieve scholen (Boeke, Montessori, Dalton) en niet bij het reguliere onderwijs.
    Veel wordt bepaald door de sociale omgeving van het kind.

    In de natuur is de hierarchie vrijwel altijd aanwezig, meestal voor de veiligheid van de groep en het verdelen van taken. Zie o.a. Attachment to Pets, Hogrefe uitgeverij.

    • Angela Pagonidis schreef:

      Ik denk niet dat hiërarchie iets aangeboren is, maar meer iets dat we aanleren. Volgens mij kennen we allemaal wel de behoefte aan vrijheid en autonomie.

      Ik ben ook wel een beetje idealistisch. Het is voor mij belangrijk om naar een mooiere wereld te streven.

  4. Germaine Waltje schreef:

    Hay Angela,

    Ik kan me helemaal vinden in wat je schrijft en ik vind je helemaal geen dromer of idealist. Je ondermijnt je kracht want wat je zegt en schrijft hakt hout.
    Gelukkig sta je niet alleen, sterker nog en zijn specialisten op dat gebied die er veel interessante boeken over hebben geschreven. Vanuit mijn eigen behoefte aan antwoorden verdiep ik me al jaren in wat jij bloeiend communiceren noemt.
    Gaby Stroecken (BE) heeft verschillende boeken geschreven die gaan over de effecten en gevolgen van wat zij noemt “zwarte pedagogiek”, het straffen en belonen en het machtsprincipe dat ouders hanteren in de relatie tot hun kinderen. Zij legt ook uit hoe dat ouders vormt die niet responsief kunnen zijn omdat ze simpelweg niet meer met hun eigen behoeften en gevoelens in verbinding zijn.
    Wat Toon schrijft zal dat ook duidelijk maken zoals ik het nu lees. Hij beschrijft wat er van generatie op generatie in de familiale omgangspatronen is overgedragen. Bewustwording is de sleutel om het anders te gaan doen. Want daar waar ouders zich bewust zijn en hun contact met hun gevoelens en behoeften hersteld hebben beschikken ze weer over alle tools om responsief op hun kinderen te kunnen reageren.
    Daar is niets zweverigs of idealistisch aan.
    En ik begrijp dat het overgrote deel van de mensen een moeilijk proces als de confrontatie met hun eigen opvoeding en die hen als kind gekwetst heeft en beroofd van hun natuurlijke openheid, de verwachting dat ze vervuld zullen worden in hun basale behoeften, en hun sensitiviteit, niet zullen aangaan.
    Al ben ik realist, ook ik blijf toch op mijn manier geloven in invloed hebben en verandering dus Angela ga zo door! 🙂
    Hartelijke groet,
    Germaine

    • Angela Pagonidis schreef:

      Ik wil je attenderen op een nieuwe blog. Ik ben benieuwd naar je reactie!
      In deze blog vertel ik hoe je voor jezelf en je collega’s een gezonde werkomgeving creëert door oog te hebben voor de gevoelens van mensen. Ik leg je in een notendop uit wat verbindende communicatie hierin voor jou kan betekenen.

      http://opbloeien.net/eer-gevoelens-op-het-werk/

  5. maja van der zijden schreef:

    Voor mij is heet uitgangspunt altijd geweest ONTWIKKELING EN NIET BESCHERMING, IK VIND DAT WE IN NEDERLAND TE VEEL ‘BESCHERMD’ (als in klein gehouden) WORDEN. Heb in 2010 een onderzoek, waarom hebben onze kinderen rugzakjes nodig en hoe zit het bijv in……)gedaan in de townships van Kaapstad en vond daar dat de kinderen veel weerbaarder zijn dan in Nederland. Daarna ontdekte ik dat de kinderen in Belgie en Duitsland ook veel zelfstandiger worden opgevoed dan in nederland

Reageer