verzoening

 

ἐμπάθεια (empatheia) of invoelen…

Door open en zonder oordeel naar de ziel van een ander te luisteren geef je hem of haar het meest waardevolle geschenk ter wereld. Is dat niet mooi verwoord? Helaas, in de praktijk van mijn leven is empathie niet iets wat ik in elke omstandigheid altijd even gemakkelijk geef, voel of ervaar. Ik verval in het contact met mijn medemens maar al te vaak in oordelen en labels en dat gaat bijna vanzelf. Ook zit ik regelmatig vol met oordelen over hoe ik zou moeten zijn. Best vermoeiend, maar gelukkig boek ik vooruitgang.

Oordelen

Om mezelf te beschermen tegen ongewenste agressie of om mijn beeld van liefhebbend mens in stand te houden, houd ik mijn oordelen maar al te vaak voor me. Maar ondertussen op de fiets door de drukke Amsterdamse binnenstad gonst het regelmatig door mijn hoofd: “Idioot, kun je niet uit kijken, zie je niet dat ik voorrang heb!” En als mijn liefje een warme theepot op de mooie houten designtafel zet zonder er een onderzetter onder te plaatsen, zucht ik inwendig een enorme pfffff. Ik wil geen kringen op deze tafel, maar ik wil hem ook niet corrigeren.

Leren omgaan met reptielenbrein

reptiel in bangkokAch ja, ik behoor tot het dierensoort mens. Dit betekent dat ik behelst ben met een reptielenbrein. In situaties van (mogelijk) conflict of gevaar beweegt mijn brein bijna automatisch richting de vlucht-, bevries- of aanvalmodus. Dat stelt me toch wel een beetje gerust, ook al zou ik het graag anders willen. Gelukkig kun je jezelf bekwamen in het geven van empathie en bewustwording van je mechanismen. Dat is het meest waardevolle dat ik geleerd heb in de jaartraining ‘Embodying and Teaching Non Violent Communiation’ van Yoram Mosenzon.

Nonviolent Communication

Nonviolent Communication (NVC) oftewel Verbindende Communicatie is ontwikkeld door Marshall Rosenberg en heeft als kern dat je de behoeftes van anderen niet schaadt. Dat betekent gelukkig niet dat je niet boos zou mogen zijn en dit niet zou mogen uiten. Het geeft je alleen mogelijkheden om je boosheid op een niet-schadelijke, meer respectvolle wijze te uiten. Boosheid ontstaat omdat een bepaalde behoefte niet vervuld wordt, dat is één van de basisprincipes. Zodra je met deze behoefte in contact staat, die op tafel legt en ook die van een ander weet, ontstaat er ruimte voor iets anders. Door uit te gaan van behoeftes ontdek je dat er veel gemeengoed bestaat met de ander en die ander ontdekt dat zelf ook. Over behoeftes hoef je niet te onderhandelen, terwijl je wel geneigd bent om over oplossingen te onderhandelen of strijden. Door de wederzijdse behoeftes helder te hebben, ontstaat er vanzelf ruimte voor oplossingen en dialoog.

heppie 2014Het is een communicatiemodel waarin verbinding ontstaat door via het hart contact te maken. Je richt je aandacht op wat je waarneemt, voelt, nodig hebt en wilt verzoeken om je leven te verrijken. Als je het model bekijkt dan ziet het er simpel uit. In essentie hoef je niets te doen, behalve met aandacht en openheid te luisteren en je eerlijk, oordeelvrij te uiten. Toch klinkt dit makkelijker dan dat het is. Om het te integreren in je dagelijkse gedrag, denkpatronen en in je communicatie vraagt het oefening in empathisch luisteren. Niet alleen naar ander, maar ook naar je eigen gedachten en (zelf)oordelen. Wat best lastig kan zijn, vooral als de ander zich in jouw optiek als een botte boer of boerin (in “NVC-taal” jakhals) opstelt of als je dit bij jezelf constateert. In ons leven hebben we allerlei strategieën geleerd om ongewenste situaties en gevoelens zo min mogelijk te voelen. Dit varieert van wegstoppen, op iemand anders afreageren, wegredeneren, klagen, ontkennnen, verdoven tot overdreven hulpgedrag. Ons denken probeert ons hierbij te helpen door van gevoelens, gedachten en lichaamssensaties een logisch verhaal te maken. Zo proberen we overzicht of rust te vinden, maar meestal slagen we daar helemaal niet in.

Helend

empathieIk heb ervaren hoe ongelofelijk helend het kan zijn als een ander mens me werkelijk hoort en ziet, zonder dat die vervalt in tips, oordelen en adviezen. Zo kon ik in contact komen met wat er werkelijk speelt, met de behoeftes die hier onderliggen. Vaak heb ik in mijn leven naar begrip, een luisterend oor verlangd, en kreeg ik iets anders. Wat vaak irritatie bij mij teweeg heeft gebracht, want het ging dan niet meer om mij, maar om de ander. Ook kreeg ik het idee dat ik het probleem niet zelf kon oplossen.

Werkelijk horen & voelen, niet fixen

En ik deed en doe het zelf vaak ook. Als mens hebben we een overontwikkelde neiging tot analyseren. We geven advies of geruststelling, delen ons eigen gevoel of situatie en gaan zoeken naar een oplossing om de boel te ‘fixen’. Echt, het is wonderlijk hoe de dingen oplosbaar en helder worden als iemand je echt hoort zonder je te willen ‘fixen’. Goede therapeuten en coaches zijn getraind in empathisch luisteren, maar gelukkig kun je het zelf ook leren. Daar heb je geen jarenlange studie voor nodig.

  • Voor inspiratie kun je het animatiefilmpje bekijken.

Neem contact op met OPBLOEIEN als je vragen hebt of laat hieronder een reactie achter.

Reageer