EER GEVOELENS OP HET WERK

28/03/2016

roseEr zijn duizenden boeken en theorieën van organisatiedeskundigen die gaan over het verhogen van de arbeidsproductiviteit. Ze gaan bijna nooit over de impact van een gevoelloze werkcultuur op het gedrag van mensen en werkprestaties.

Zeker op het werk durven we niet kwetsbaar te zijn en onze gevoelens te uiten, want dit zou onprofessioneel zijn. Hierdoor reageren we vaak niet bewust op wat er allemaal speelt in organisaties, maar onbewust. Emoties als boosheid, angst en verdriet worden onderdrukt of op een “verborgen” manier geuit. Of juist bewust als wapen, om aan te vallen. Dit leidt tot politieke spelletjes op de werkvloer, pestgedrag, geroddel, uitsluiten van mensen, ontevreden werknemers, gebrekkige prestaties, weinig samenwerking en zelfs een hoog ziekteverzuim.

In deze blog vertel ik hoe je voor jezelf en je collega’s een gezonde werkomgeving creëert door oog te hebben voor de gevoelens van mensen. Ik leg je in een notendop uit wat verbindende communicatie hierin voor jou kan betekenen.

 

WOORDENSCHAT AAN GEVOELENS

Onze woordenschat van gevoelens is vaak kleiner dan die van scheldwoorden. We hebben geleerd om in ons hoofd te zitten, ons aan te passen aan anderen, onze gevoelens te onderdrukken en te negeren. We voelen onze gevoelens in het ergste geval niet meer. Of we gebruiken onze emoties als wapens om onszelf te beschermen.

Door gevoelens te eren, waarderen we onszelf en onze medemens. Het is een stap richting een gezonder (werk)leven. We zullen inzien dat gevoelens te herleiden zijn tot behoeften. En dat als die open op tafel liggen, er meer verbinding en helderheid ontstaat over oplossingen.

Sinds ik me voorgenomen heb om meer in contact te staan met mijn gevoelsleven
(dat was hard nodig, want ik onderdrukte vaak mijn gevoelens om sterk te zijn en dat putte me op een gegeven moment uit), ben ik mijn woordenschat aan gevoelens gaan ontwikkelen. Door een woordenschat te hebben waarmee ik gevoelens kan benoemen, kan ik ze ook beter waarnemen en voelen. Mijn empathisch vermogen is daardoor gegroeid, omdat ik gevoelens sneller in anderen herken. Het maakt het communiceren over wat er echt speelt veel gemakkelijker.

 

VERBINDENDE COMMUNICATIE

foto-69Gevoelens waarnemen en uiten zijn een essentieel onderdeel van de methodiek van verbindende communicatie oftwel Nonviolent Communication (NVC) van Marshall Rosenberg. Gevoelens ontstaan door behoeften die al dan niet vervuld zijn, dat is een andere essentie. Ook is het belangrijk dat je de behoeften van anderen en jezelf geen geweld aan doet. Door meer contact te hebben met de menselijke behoeften achter gedrag en gevoelens, en niet te blijven hangen in oordelen en verwijten, ontstaat verbinding. Verbinding met jezelf en met anderen.

Doordat we van jongs af aan leren om te geloven in iets destructiefs als goed en kwaad, straf en beloning, en in hiërarchische machtsstructuren, leren we niet om bewust te denken, voelen en handelen. We doen vaak iets omdat het van ons verwacht wordt, niet omdat we het echt willen. Dat werkt beperkend en is vaak schadelijk voor de motivatie en creativiteit. Door te leren dat we ons menselijk en verantwoordelijk kunnen gedragen door gevoelens en behoeften serieus te nemen, daarover open te communiceren, kunnen we veranderen. In essentie hoeven we hiervoor weinig te doen, behalve met aandacht, empathie en openheid te luisteren en eerlijk, oordeelvrij te uiten.

 

GEEN RIGIDE RICHTLIJN

foto 3 kopieVerbindend communiceren betekent niet dat je niet boos zou mogen zijn of boosheid niet zou mogen uiten. Gelukkig niet, want daarmee zou je jezelf geweld aan doen. Het geeft je alleen mogelijkheden om je boosheid op een niet-schadelijke, meer respectvolle wijze te uiten. Verbindende communicatie gaat ook niet over aardig of lief zijn, maar over echt en open zijn over wat er speelt in je hart en leven. In verbindende communicatie richten we ons op wat we waarnemen, voelen, nodig hebben en willen verzoeken om het leven te verrijken.

Ikzelf ben geen fan van een rigide richtlijn over hoe je moet communiceren en ik kan me voorstellen jij ook niet. Ik gebruik de methodiek vooral als ezelsbruggetje en niet als richtlijn. Het helpt mij om helder te zijn over wat ik waarneem, voel en nodig heb. Het maakt het voor mij ook makkelijker om aan te geven wat ik graag zou willen zonder in eisen te vervallen. Niet alleen op je werk, maar in heel je leven belangrijk! En door de sfeer van openheid en kwetsbaarheid , omdat je je echte zelf laat zien, ontstaat er verbinding. Dat is wat ik ervaren heb.

 

ONZE GELEERDE STRATEGIEËN

In ons leven hebben we allerlei strategieën geleerd om ongewenste situaties en gevoelens zo min mogelijk te voelen. Dit varieert van wegstoppen, op iemand anders afreageren, wegredeneren, klagen, ontkennnen, verdoven tot overdreven hulpgedrag. Ons denken probeert ons hierbij te helpen door van gevoelens, gedachten en lichaamssensaties een logisch verhaal te maken. Zo proberen we overzicht of rust te vinden, maar meestal slagen we daar helemaal niet in. Gelukkig kun je jezelf bekwamen in het geven van empathie en ook in bewustwording van je eigen mechanismen.

– Angst en woede

reptiel in bangkokHet oudste deel van ons brein, ook wel het reptielenbrein genoemd, functioneert als een gevarenscanner. Het beschermt ons tegen gevaar en voorkomt dat we uitsterven. Het nadeel is dat dit brein niet altijd even nauwkeurig te werk gaat. Het maakt geen onderscheid tussen levensbedreigend gevaar (een leeuw) en een herinnerd of ingebeeld gevaar, zoals een herinnering aan een ruzie. We handelen dus relatief makkelijk vanuit de automatische stressimpuls: vluchten, bevriezen of aanvallen. Het is goed om je hier bewust van te zijn, want soms reageren we bijna volledig automatisch of reflexmatig, zeker op prikkels die angst veroorzaken. En er zijn ook mensen die extra gevoelig zijn voor prikkels van gevaar, denk aan mensen met traumatische ervaringen. Juist als je een gevoelige snaar hebt geraakt bij iemand, kun je het beste verbindende communicatie toepassen.

– Fixen

Het is helend en verbindend als een ander mens je werkelijk hoort en ziet, zonder dat die vervalt in oordelen, tips of adviezen. Zo kun je in contact komen met wat er werkelijk speelt, met de behoeftes die hier onderliggen. Helaas hebben we als mens een overontwikkelde neiging tot analyseren en het zoeken naar een oplossing om de boel te ‘fixen’. Je ervaart het daarom waarschijnlijk heel weinig in je leven, dat iemand echt naar je luistert. Wat een gemis is, omdat het wonderlijk is hoe de dingen oplosbaar en helder worden als iemand je echt hoort, met ware empathie, dus zonder je te willen ‘fixen’.

 

POSITIEF VERSCHIL

Jij kunt een positief verschil maken en de methodiek van verbindende communicatie gaan toepassen in je taal. Je zult merken dat je (werk)relaties veranderen, hechter worden. Door op je werk open te zijn over gevoelens en behoeften stel jezelf kwetsbaar op en dat vraagt moed. Hiermee nodig je anderen uit om hetzelfde te doen, waardoor er meer helderheid ontstaat over gedrag en de problemen van mensen. Dat creëert zoveel meer begrip, steun en verbinding dan de “ouwe” manier van communiceren.

 

HOE WERKT HET?

In verbindende communicatie leg je echt de nadruk op het communiceren van gevoelens en behoeften.

Hieronder tref je het model van verbindende communicatie. De overzichten met gevoelens en behoeften (klik op de links) helpen je om het toe te passen in je dagelijkse taal. En er zijn kleine voorbeeldzinnen die je kunt gebruiken. Zie ze niet als regels, maar vooral als hulpmiddel.

model van VB.001.001

 

 

ELEMTENTEN IN VERBINDENDE COMMUNICATIE

positieve weg1. WAARNEMING

  • wanneer ik hoor / zie…
  • ik hoor je zeggen / ik zie…

2. GEVOEL

  • dan voel ik…
  • voel jij je…?

3. BEHOEFTE

  • ik heb behoefte aan…
  • heb je behoefte aan…?

4. VERZOEK TOT CONCRETE ACTIE OM LEVEN TE VERRIJKEN 
(GEEN EIS)

  • wil je…?
  • zou je…?

 

VOORBEELDEN

Onderstaande voorbeelden illustreren de essentie. Er is genoeg ruimte om het te verwerken in je eigen taal. Als je maar duidelijk bent en onderscheid maakt tussen waarnemingen, gevoelens, behoeften en verzoeken.

Voorbeeld: Zelfexpressie

1. Ik ervaar een conflict met mijn leidinggevende
2. 
en voel me enorm bezorgd en gestresst.
3. Ik heb behoefte aan wat steun.
4. Wil je even een kwartiertje naar me luisteren?

Voorbeeld: Empatisch luisteren

1. Ik zie je op je horloge kijken. Ik zit ergens mee waar ik over wil praten. Als ik nu aan je vraag om een kwartiertje naar me te luisteren
2. voel je je dan gespannen?
3. Misschien heb je behoefte hebt aan rust en zou je eerst willen ontspannen…?
4. Wil je me vertellen of je nu de rust hebt om naar me te luisteren? Anders praat ik liever op een ander moment hierover met je.

 

NOG IETS: OMGAAN MET “NEE”

IMG_7440Wat nu? Je hebt je gevoel, je behoefte en je verzoek verwoord. En dan zegt de ander nee. Besef dat als iemand “nee” zegt hij tegelijkertijd “ja” zegt tegen iets anders. Dat andere is onbekend voor jou. Je kunt gissen naar de behoefte van die andere persoon of het hem gewoon vragen. Probeer helderheid te krijgen in waar het werkelijk om gaat, voor jou en voor de ander. Het gaat er om in verbinding te blijven met de ander, ook als je van mening verschilt of als er een conflict ontstaat.

Vergeet niet dat boosheid ontstaat omdat een bepaalde behoefte niet vervuld wordt. Zodra je met deze behoefte in contact staat, die op tafel legt en ook die van een ander weet, ontstaat er ruimte voor iets anders. Door uit te gaan van behoeften ontdek je dat er veel gemeengoed bestaat met de ander en die ander ontdekt dat zelf ook. Over behoeften hoef je namelijk niet te onderhandelen, terwijl je wel geneigd bent om over oplossingen te onderhandelen of strijden. Door de wederzijdse behoeften helder te hebben, ontstaat er eigenlijk als vanzelf ruimte voor wederzijdse oplossingen en dialoog.

 

gratis ebook***

Auteur: Angela Pagonidis

Wil je meer weten over training in verbindende communicatie, neem dan contact op.

 

 

 

Reageer