Als je kinderpornografie los ziet van seksueel geweld tegen kinderen, dan doe je kinderen daar enorm tekort mee

06/10/2014

polaroid corinne dettmeijerIn mei 2014 presenteerde Corinne Dettmeijer, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, samen met haar team het omvangrijke rapport ‘Op goede grond, de aanpak van seksueel geweld tegen kinderen’. In 350 pagina’s komen de daders, slachtoffers, vormen van seksueel geweld, prevalentiecijfers, risicogroepen, gevolgen, risico taxatieinstrumenten, signalen, hulpverlening en de rechtspraak in zedenzaken, aan bod. Voor mij vormde dit rapport een aanleiding om met haar in gesprek te gaan over haar visie op de preventie van seksueel geweld en haar belangrijkste drijfveren.

 

SEKSUEEL GEWELD KENT VELE VORMEN

Seksueel geweld is niet in één definitie te vangen. Bij het beoordelen van de cijfers in het recent uitgebrachte rapport is het belangrijk om je dit te realiseren. Het kent vele vormen: van ongewenst zoenen, verkrachting, incest, bekijken van kinderporno tot het verleiden van minderjarige jongens en meisjes om zich uit te kleden voor de jaarlijkse slachtoffers seksueel geweld kinderenwebcam. De plegers zijn volwassenen en leeftijdsgenoten.

Of iets als seksueel geweld gezien moet worden, hangt van diverse factoren af. Is er wederzijdse en bewuste toestemming? Is er sprake van dwang of manipulatie? Is er gelijkwaardigheid in de relatie? Ook de context is belangrijk. Het wassen van de genitaliën van een peuter door de ouder wordt bijvoorbeeld niet gezien als seksueel geweld, maar als dit wasritueel 10 jaar later nog gebeurt, dan zullen velen dit zien als seksueel grensoverschrijdend gedrag.

De gevolgen voor de slachtoffers zijn ook divers. De één ervaart nagenoeg weinig ernstige problemen, terwijl de ander met jarenlange psychische, medische en/of seksuele problemen worstelt.

OOK ONLINE SEKSUEEL GEWELD

“Bij de aanpak van seksueel geweld tegen kinderen hoort ook online seksueel geweld. In 2011 heb ik met mijn eerste rapport over kinderpornografie laten zien, dat deze vorm niet alleen gezien moet worden als cybercrime, maar ook als een vorm van seksueel geweld tegen kinderen. Het internet is alleen een relatief nieuwe omgeving waar het plaatsvindt, naast thuis, op scholen, instellingen voor jeugdzorg en andere plekken waar kinderen komen. Als je kinderpornografie los ziet van seksueel geweld tegen kinderen, dan doe je kinderen daar enorm tekort mee. Gelukkig vonden de minister van Veiligheid & Justitie en de staatssecretaris van VWS dit ook. En zo is mijn mandaat van Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Kinderpornografie uitgebreid naar Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen,” aldus Corinne Dettmeijer.

AANPAK IS VERANTWOORDELIJKHEID VAN ONS ALLEMAAL

if not us“De aanpak van seksueel geweld en mensenhandel zijn geen problemen van alleen deskundigen, maar een verantwoordelijkheid van ons allemaal. We kijken nu naar ons slavernijverleden als een maatschappelijk probleem van toen, maar mensenhandel, de moderne vorm van slavernij, daar sluiten velen van ons de ogen voor. En dit geldt ook voor seksueel geweld.

In mijn rol als rapporteur ben ik verantwoordelijk voor het rapporteren over de aard en omvang van seksueel geweld tegen kinderen. Dat heb ik gedaan met mijn laatste rapport. Toen het uitkwam, ontstond er in de media een discussie over het aantal slachtoffers, de betrouwbaarheid van de prevalentiecijfers en de definitie van seksueel geweld. Zo erg kan het niet zijn, kreeg ik te horen. Alleen zo erg is het wel.

Ik vind het ook belangrijk om ons niet te verliezen in discussies of er jaarlijks 62.000 of 20.000 slachtoffers vallen. Daar gaat het namelijk niet om. Het is ook lastig om te bepalen wat schadelijker is. Is de penetratie van een baby van 9 maanden schadelijker dan de aanranding van een meisje van 12 jaar? Mij gaat het erom dat seksueel geweld tegen kinderen een groot maatschappelijk probleem is, en dat we met zijn allen verantwoordelijk zijn voor de aanpak hiervan.

VRAAGTEKENS BIJ VRIJDENKENDHEID

Nederland staat bekend als vrijdenkend land als het gaat om seksualiteit. Maar hoe vrijdenkend zijn we werkelijk? Mijn rapport laat zien dat er een hoge drempel is om seksueel grensoverschrijdend gedrag of seksueel geweld tegen kinderen te signaleren, te melden en te onderzoeken. Zelfs om het te geloven. Die schaduwkant van seksualiteit en de bescherming van de seksuele integriteit van kinderen moeten we niet bagatelliseren.

Seksualiteit en seksueel geweld zouden op basisscholen dezelfde aandacht moeten krijgen als de blauwe plek. Ik ben blij met de uitzendingen van Dokter Corrie (red: Met Dokter Corrie biedt het Schooltv-weekjournaal een handvat voor leraren om over seksualiteit te praten), omdat zij op een directe manier en zeer humoristisch seks bespreekbaar maakt. Het is goed dat het onderwijs hier aandacht aan besteedt, omdat dit soms de enige plek is waar kinderen over grenzen en wensen rondom seksualiteit praten.

Alleen staan niet alle ouders achter deze uitzendingen, dat blijkt wel uit alle ophef en de petitie ‘stop Dokter Corrie’. Het bespreekbaar maken van seks is (nog steeds) een gevoelig onderwerp voor sommige ouders. Ik zou ouders willen zeggen: ga aan de keukentafel met je kinderen in gesprek over seks, praat over wat “normaal” en wat niet “normaal” is.

NEE TEGEN ‘BLAME THE VICTIM’ 

voorkomen van daderschapEr is nog te weinig oog voor het belang van daderpreventie. In veel preventieprogramma’s binnen het onderwijs ligt de nadruk op het versterken van de weerbaarheid van (potentiële) slachtoffers. Kinderen moeten grenzen leren en nee durven te zeggen. Natuurlijk is dit belangrijk, maar hiermee leggen we ook de verantwoordelijkheid bij het slachtoffer. Het is juist de dader die hoofdverantwoordelijk is, niet het slachtoffer.

Dat binnen het onderwijs aandacht moet worden besteed aan preventie gericht op (potentiële) daders, laten de cijfers zien. 25% van de verdachten van seksueel geweld tegen kinderen is zelf minderjarig. Waar is de preventie die zich op deze jonge daders richt? Maar met alleen preventie binnen het onderwijs ben je er nog niet. De overige 75% van de verdachten is immers meerderjarig. Waar is de preventie die zich op deze groep richt?

In Amerika is er een filmpje door de overheid gemaakt: 1 is 2 Many, met bekende Amerikanen als Daniel Craig en Obama . Saskia Noort heeft het initiatief genomen tot een Nederlandse variant waarin mannelijke BNN-ers inclusief de minister-president Mark Rutte een statement maken tegen seksueel geweld tegen vrouwen. Ik juich dit soort bewustwordingsacties toe, ze dragen bij aan de oplossing.

Seksueel geweld tegen kinderen en pedofilie zouden we moeten zien als public health issues. Het valt binnen het breder kader van volksgezondheid. Het ministerie van VWS zou dit in mijn ogen meer moeten benaderen. Er bestaan nogal wat mythes over daders. Ze zouden allemaal pedofielen zijn, die zich niet kunnen inhouden om zich aan kinderen te vergrijpen. Vanuit een public health benadering kunnen we dergelijke mythes doorbreken en het publiek voorlichten over slachtoffer- en daderschap. Waar liggen bijvoorbeeld de echte risico’s om seksueel geweld te voorkomen of te signaleren en te stoppen? De hulplijn Stop It Now, waarin mensen met pedofiele verlangens kunnen praten met hulpverleners, vind ik een enorme vooruitgang.

INSPIRATIE 

In mijn dagelijkse werk hoor ik veel leed, maar ik sta niet met mijn voeten in de modder. Ik bekijk de problemen meer op macroniveau, dus met meer afstand. Ik heb groot respect voor de zedenrechercheur die in zijn werk dagelijks naar kinderporno moet kijken. Of de Amerikaanse Lauren Book, oprichter van Lauren’s Kids, die als kind slachtoffer was van seksueel misbruik door haar nanny en haar ervaringen gebruikt voor het voorkomen van seksueel geweld en helpen van slachtoffers.

unbreakable nederlandIn Nederland is het aantal ervaringsdeskundigen dat zich openlijk uitspreekt over wat hun overkomen is, nog weinig zichtbaar. Mensen die dit wel doen en daarmee anderen willen helpen, inspireren mij enorm. De Nederlandse stichting Revief heeft in het kader van Project Unbreakable een fotoshoot in Nederland gehouden. In dit project gaan slachtoffers van seksueel geweld op de foto waarin ze een bord vasthouden met een citaat van hun dader erop.

Mensen die deze tentoonstelling willen gebruiken om seksueel misbruik bespreekbaar te maken, kunnen altijd contact opnemen. De fotopanelen staan nu hier op mijn kantoor. Ik zou graag zien dat ze door het hele land gaan reizen.

Ik bewonder ook een vrouw als de Bulgaarse Olga, die na 8 jaar seksuele uitbuiting terugging naar Bulgarije en met een pruik op, voor een volle zaal met journalisten, haar verhaal deelt. Dat is zo belangrijk, dat er openlijk over gepraat kan worden. We gaan seksueel geweld niet uitroeien, zo realistisch ben ik wel. Maar we kunnen er wel voor zorgen dat het gezien en aangepakt wordt.”

 

Auteur: Angela Pagonidis, 2014

in categorie BLOG, persoonlijke ontwikkeling

Reageer